سبک ها

باغ اسپانیایی به شدت تحت تاثیر سبک‌های اسلامی، ایرانی و مغولی توسعه یافته است. سبک اسپانیایی به ویژه با توجه به سازگاری آن با هوای گرم و خشک در بسیاری از نقاط جهان محبوبیت دارد. این سبک عناصر قدرتمندی را ترکیب کرده و به خوبی فضاهای مختلف و متنوع را از یکدیگر متمایز می‌سازد. محوطه‌های محصور با آب نماهای زیبا به ایجاد فضاهای پاسیو مانند داخلی و نیمه خصوصی منجر می‌شود که منظره فضای سبز را در روبروی خود دارد. باغ اسپانیایی تحت تاثیر سبک اسلامی دارای تقارن است، از طاق‌های متعدد بهره می‌برد، دارای آب نماهای کوچک متعدد بوده و از دریاچه و استخر برای انعکاس مناظر در آب بهره می‌برد.
مجموعه گیاهان مورد استفاده در باغ اسپانیایی اغلب به کم آبی مقاوم است و از چمن که مصرف آب آن زیاد است استفاده نمی‌کند. استفاده از کاشی‌های سرامیکی در بسیاری از سازه‌های باغ اسپانیایی دیده می‌شود: نیمکت‌ها، آب نماها، استخر، دیوارها، راه‌ها و … . گلدان‌های بزرگ، نماهای چدنی و مانند آن در کنتراست با رنگ‌های روشن دیگر سازه‌ها چشم را به خود جلب می‌کند.

سبک ساحلی بر خلاف اغلب سبک‌های دیگر به فضای اطراف خود اهمیت زیادی می‌دهد. سبک ساحلی ساده و دلنشین است و از پوشش گیاهی بومی استفاده می‌کند و به گونه‌ای طراحی می‌شود که جزئی از طبیعت ساحل تلقی شود. به همین دلیل طراحی آن با توجه به منطقه و نزدیکی آن به دریا متفاوت خواهد بود. حرکت پوشش گیاهی انبوه و بوته‌ها و درختچه‌ها در نسیم ساحلی فضای زیبایی ایجاد می‌کند.
اگرچه فضای سبز ساحلی در مجاورت دریا زیبایی‌های خاص خود را دارد، اما بادهای ساحلی، شوری آب و خاک ماسه‌ای چالش‌هایی را ایجاد می‌کند. از جمله اینکه آپشن‌های محدودتری برای انتخاب گیاهان تزئینی وجود دارد. در باغ ساحلی برای کاهش باد از درختچه‌هایی استفاده می‌شود که مانع رؤیت مناظر دور دست نمی‌شود. تلاش می‌شود درختچه‌های متراکم و پر پشت، کوتاه و مقاوم به کم آبی استفاده شود که در برابر باد و شرایط خاک مقاوم است. این درختچه‌ها به تعداد زیاد به گونه‌ای در کنار هم قرار گیرد که یه پوشش یکپارچه به نظر می‌رسد و تلقی دریا را ایجاد می‌کند و به جای کاهش دید، مناظر اطراف را برجسته‌تر می‌سازد. زندگی در کنار دریا باید آزاد و آرامش بخش باشد و منظری که طراحی می‌شود باید این امر را تقویت کرده و به بیننده و مهمانان طعم دلنشین فضای کنار دریا را بچشاند.

عناصر اصلی سبک استوایی شامل گیاهای حاره‌ای باغچه‌های انبوه و رنگ‌های برجسته است. درختان پالم، گل‌های رنگارنگ به ویژه مرغ بهشتی و گیاهان همیشه سبز فضای زیبایی در کنار هم ایجاد می‌کنند. تخت‌های معلق یا ننو (که برای ساخت آن دو سر پارچه یا چرم را به تنه دو درخت متصل می‌کنند) نیز یکی از عناصر باغ‌های استوایی است.
بسیاری از باغ‌های استوایی دارای استخرهای بزرگ با نماهای سنگی و طبیعی هستند. می‌توانید از تخته سنگ‌های بزرگ برای ایجاد جزیره در میان استخر استفاده کنید. انتخاب رنگ‌های روشن در دیواره‌ها و داخل استخر موجب درخشش رنگ فیروزه‌ای آب می‌شود مشابه آنچه در سواحل جزایر استوایی دیده می‌شود.
ایجاد سایه در محوطه یک باغ استوایی برای مصون ماندن از آفتاب ضرورت دارد. آلاچیق در سبک استوایی دارای سقف پوشیده شده از پوشش‌های خشک گیاهی مانند برگ نخل، کاه، علف جاروب، نی، جگنیان و سازو است و با عنوان تیکی هات (tiki hut) یا پالاپا (palapa) شناخته می‌شود. برای ساخت چارچوب پاپالا می‌توان از بامبوی طبیعی یا مصنوعی استفاده کرد.
دکورهایی که در باغ استوایی به کار می‌رود شامل مشعل، حصار بامبو، میز و صندلی چوبی، تخت معلق و گودال آتش است.

مناطق مدیترانه‌ای با چشم‌اندازهای بسیار زیبای آن از مقاصد اصلی گردشگری است. با استفاده از پوشش گیاهی و سازه‌ها و ساختار مشابه می‌توان چنین چشم‌اندازی را در هر جای دیگری ایجاد کرد.
سبک مدیترانه تحت تاثیر شرایط خاص مناطق ساحلی اسپانیا، ایتالیا و فرانسه توسعه یافته است. این سبک ترکیبی است از گیاهان و عناصر ریلکس که نسبتا رسمی هستند. کوزه‌ها و گلدان‌های سفالی بزرگ، آب نماهای سنگی، ستون‌های رومی، مجسمه‌های کلاسیک و زمین بازی بوچه (bocce) از نشانه‌های اصلی باغ مدیترانه‌ای هستند. مجموعه گیاهان (plant palette) فضای سبز مدیترانه‌ای گیاهانی مانند اسطوخدوس، سرو و بوته‌های زینتی هستند که بافت، رنگ و ساختاری هماهنگ ارائه می‌دهند.
هوای معتدل مدیترانه فرهنگ و زندگی مردم این منطقه را تحت تاثیر قرار داده است به طوری که بیش از مناطق دیگر وقت خود را بیرون از محل اقامت سپری می‌کنند. این امر موجب شده است در طول صدها سال به باغبانی، استراحت در فضای سبز، با هم بودن و صرف غذا در بیرون از خانه اهمیت بیشتری بدهند.
چشم‌انداز این سبک ذهن بیننده را با هر بار عبور از باغ مدیترانه‌ای به جهانی متفاوت منتقل می‌کند. فضای وسیع و سادگی، عطر دل انگیز گیاهان معطر، صدای جریان آب و رنگ گرم و تیره گلدان‌های بزرگ هر رهگذری را وادار به لذت بردن از فضا وادار می‌کند.

باغ فرانسوی بسیاری از أصول باغ‌های رنسانس را با شرایط خود تطبیق داده و سبک جدیدی ایجاد کرده است. الهام گرفتن از رنسانس ایتالیا در ایجاد سبک فرانسوی در ابتدا با هدف تاثیرگذاری بالا بر مهمانانی بود که از خانه‌های اشرافی فرانسه بازدید می‌کردند.
در این سبک از نرده‌های سیمانی یا سنگی، صندلی چدنی، فواره، سنگ‌ریزه، گلدان‌های چدنی/سفالی، مبلمان ساده و مجلسی، سنگ‌های طبیعی، ستون‌های بزرگ، اشیای عتیقه، حوضچه‌های سنگی حمام پرندگان و …
درختان در سبک فرانسوی در ردیف‌های منظم قرار می‌گیرند و منظری محور مانند را می‌سازند. در اطراف راه‌های پر پیچ سنگفرش شده که معمولا به یک آب نما یا مجسمه ختم می‌شوند از پرچین استفاده می‌شود. درختان مرکبات گلخانه‌ای هم گاه در باغ‌های فرانسوی به کار می‌رود. این گلخانه‌ها محل مناسبی برای آرامش گرفتن است. باغ‌های ورسای (شهری در حومه غربی پاریس) وسیع‌ترین و چشم‌نوازترین مدل باغ‌های فرانسوی هستند.

باغ انگلیسی در دوره جدید از سبک رسمی و متقارن به سبک غیر رسمی و نامتقارن تغییر جهت داده است. در این سبک از تاریخ، فلسفه و علم الهام گرفته شده و تاثیر قابل توجهی بر ایده‌های طراحی منظر بر جای گذاشته است.
اگرچه باغ‌های انگلیسی در وسعت بسیار زیاد ساخته می‌شوند اما می‌تواند با کوچک‌تر کردن مقیاس هر یک از عناصر مانند دسته‌های ردیفی درخت‌ها، دریاچه و مانند آن در خانه باغ‌های کوچک‌تر نیز اجرا شود. گاه در دریاچه‌های کوچک از پل‌های چوبی بر روی آب استفاده می‌شود. در این سبک نیز از طرح‌هایی استفاده می‌شود که فضای سبز را به یک محیط طبیعی شبیه سازد. همچنین برخی نقاط باغ گیاهان گلدار مناسب دیده می‌شود تا آرامش بیننده را افزایش دهد. در واقع باغ انگلیسی توازن و تلفیقی است میان باغ سنتی کلاسیک و رسمی و منظره‌ای که مشابه طبیعت طراحی شده است.

در این سبک از فضای سبز هدف اصلی کاهش مصرف آب است و تلاش می‌شود از گیاهانی استفاده شود که به آبیاری مکمل کمی احتیاج داشته باشند یا بی‌نیاز از آبیاری باشند. این به معنای استفاده از گیاهان بومی و یا سازگار با شرایط بومی است. کسانی که نسبت به حفظ منابع طبیعی و منابع آب دغدغه دارند به این سبک روی می‌آورند. البته در برخی کشورها که سقف معینی برای مصرف آب تعیین شده است گاه استفاده از این سبک به یک اجبار تبدیل می‌شود. در نهایت باید به انگیزه مالی اشاره کرد. زیرا در فضای سبز خشک و کم مصرف هزینه کمتری به اجرا، آبیاری و نگهداری اختصاص می‌یابد.
گیاهانی که در این سبک به کار می‌رود تا دو سال آبیاری بیشتری نیاز دارند ولی هنگامی که به رشد کافی رسیدند و ریشه آنها عمیق شد آبیاری فضای سبز هفته‌ای یک بار در تابستان انجام می‌شود. معمولا در این نوع فضای سبز از آبیاری قطره‌ای استفاده می‌شود. می‌توان آب باران را در فصل‌های بارانی از طریق مخازن زیرزمینی آب ذخیره کرد و به این صورت بدون نیاز به استفاده از ذخایر ارزشمند آب‌های زیرزمینی یا آب شهری، همین نیاز کم آبی را نیز تامین نمود. اگرچه در این نوع فضای سبز آپشن‌های کمتری در انتخاب گیاهان زیبا و خوش رنگ و لعاب وجود دارد اما برخی در چنین محیطی ارتباط بیشتری با طبیعت و چرخه‌های طبیعی بومی هر منطقه برقرار می‌کنند.

توسکان منطقه‌ای در مرکز ایتالیا است که از دوره رنسانس به دلیل سبک زیبا و خاص فضای سبز آن شهرت دارد. عناصر موجود در باغ‌های توسکان شامل سنگ‌های تراش خورده، مجموعه گیاهان مدیترانه‌ای، پرچین‌های اصلاح شده، گلدان‌های بزرگ، سنگ‌ریزه، گیاهان گلدانی، چشمه و … است. فضای سبز توسکان معمولا با درختان انگور و زیتون و مرکبات احاطه می‌شود.
در این سبک معمولا از پرگولا یا آلاچیق‌های طاق دار در کنار گیاهان مدیترانه‌ای به گونه‌ای استفاده می‌شود که شخص بتواند حین استراحت دورنمای زیبایی از فضای سبز را به تماشا بنشینند. همچنین ممکن است به تناسب فضا از نیمکت‌ها و صندلی‌های فلزی یا چوبی استفاده شود. طرح‌های هزار تو با استفاده از پوشش‌های گیاهی در باغ‌های توسکانی برای بازی کودکان و قدم زدن بسیار مناسب است. مردم منطقه توسکانی به طور سنتی به کشاورزی وابسته‌اند به همین دلیل باغچه‌های سبزیجات یا گیاهان دارویی نیز از عناصری است که در باغ‌های ایتالیایی توسکان به کار می‌رود.

استفاده از سبک مدرن در طراحی منظر به دهه پنجاه و شصت میلادی باز می‌گردد که طرح‌های هندسی و خطی در این حوزه رواج یافت. ویژگی که به طور عمده فضای سبز مدرن به آن شناخته می‌شود توجه به طراحی و رنگ‌های ساده و ملایم است. به این شکل محوطه فضای سبز حس کنترل و سازماندهی را القاء می‌کند. در این سبک تاکید بیشتری بر ساختار و سازه‌های سخت وجود دارد تا بر پوشش گیاهی. معمولا معیار اصلی انتخاب گیاهان نیز شکل و بافت آنها است و از سازه‌ها، مبلمان، گلدان و دیوارها که بیشتر از جنس بتن، فلز و چوب هستند برای ایجاد رنگ‌بندی هماهنگ استفاده می‌شود. عرشه‌های چوبی در این سبک طراحی رایج است.

یکی از أصول اولیه طراحی در سبک مدرن ایجاد کنتراست است. برای مثال، سطح وسیعی از چمن در برابر یک دیوار بتنی یا قرار دادن بالش‌های نارنجی روی مبلمان برای ایجاد کنتراست به کار می‌رود. کنتراست نباید بیش از حد در باغ تکرار شود و تنها دو یا سه نقطه از فضای سبز برای این منظور انتخاب می‌شود. استفاده از سنگفرش‌هایی که در فواصل میان سنگ‌های آن چمن یا گیاهانی مانند آویشن روییده است در سبک مدرن بسیار رایج است.

سبک ژاپنی شامل سنگ‌فرش ژاپنی، گیاهان ژاپنی، سخره‌های ژاپنی، دکورهای ژاپنی، حصارهای و آب‌نماهای ژاپنی می‌شود.

طراحی باغ‌های سنتی ژاپنی بر اساس تفکر و برخی اعتقادات سنتی در فرهنگ ژاپن صورت می‌گیرد. در این بین از فلسفه‌های بودیسم، شینتو و تائو نیز الهام گرفته و تلاش می‌شود شخص در فضایی آرامش‌بخش و معنوی قرار گیرد. به طور کلی طبیعت در باغ‌های شرقی محوریت دارد. در باغ سنتی ژاپنی نیز هر کدام از اجزای باغ به عنوان سمبلی از عناصر مختلف طبیعت به کار می‌رود. بنابراین، اشکال هندسی و سنگ‌های مصنوعی در باغ ژاپنی متداول نیست. هر چه باغ بیشتر طبیعی و دارای هارمونی جلوه کند به تحقق اهدافی که گفته شد نزدیک‌تر می‌شود.

چهار عنصر اصلی در طراحی باغ ژاپنی مورد توجه است: سخره، آب، گیاهان خاص و دکورهای تزئینی. در انتخاب و چینش این عناصر توجه به اصول طراحی باغ ژاپنی مانند عدم تقارن، بسته بودن، چشم‌انداز زمینه، توازن و سمبلیک بودن نیز اهمیت زیادی دارد.